#MASKS4ALL - alles over zelf mondkapjes maken

Veelgestelde vragen over zelfgemaakte mondkapjes

Helpen zelfgemaakte mondkapjes om het corona-virus terug te dringen? Van welk materiaal kun je mondkapjes het beste maken? Hoelang kun je een mondkapje ophouden? Heeft een mondkapje toch nut als het geen 100% bescherming biedt? En meer vragen over zelfgemaakte mondkapjes.

Welke voordelen heeft het als iedereen een mondkapje draagt?

Jouw risico om zelf besmet te worden wordt ietsje kleiner. Daarnaast zijn er volop aanwijzingen dat mensen die besmet zijn maar zelf geen symptomen hebben toch het virus kunnen verspreiden. Als iedereen een mondkapje draagt wordt die ongemerkte verspreiding verminderd. 

En anders bekeken: waarom niet? De kosten zijn zeer laag en het is heel makkelijk te realiseren. In Tsjechië beschikte de hele bevolking binnen een paar dagen over zelfgemaakte maskers. Deze maatregel heeft geen negatieve impact op de economie. Sterker nog, als het virus zich minder snel verspreidt, kunnen andere maatregelen mogelijk eerder worden afgebouwd. 

In Zuid-Korea is geen sprake van een lockdown. Het is wat rustiger, maar mensen zijn gewoon op straat. Ook de horeca is veelal nog open, al zijn ze vaak wat minder druk bezet. Soms is er enorme drukte in de parken en in sommige hippe straten. Dat is veel minder een probleem omdat zeker 90-95% van de mensen op straat een mondkapje draagt.

Helpt het dragen van een mondkapje wel?

Het dragen van een mondkapje beschermt mensen om je heen tegen besmetting. Mensen om je heen die een mondkapje dragen, beschermen jou tegen besmetting. Zo helpen wij elkaar.

Heeft iedereen die met het corona-virus besmet is ook ziekteklachten?

Naar schatting heeft ongeveer de helft van de mensen covid-19 in asymptomatische vorm: men is besmet met het corona-virus, maar heeft geen klachten. Verschillende experts zeggen dat er sterke aanwijzingen zijn dat deze mensen het virus ondertussen wél kunnen overdragen aan anderen. Als iedereen een mondkapje zou dragen, dan zou (het risico op) deze overdracht logischerwijs verminderen.

Waarom moet ik een zelfgemaakt mondkapje gebruiken?

Het is belangrijk om geen professionele mondkapjes te gebruiken. Die zijn hard nodig in de zorg. Natuurlijk kun je ook een mondkapje gebruiken dat iemand anders voor je heeft gemaakt. Was het dan voor gebruik even op een hoge temperatuur.

Waarom vinden RIVM en GGD het gebruik van mondkapjes niet nodig?

De belangrijkste reden is dat de overheid wil voorkomen dat iedereen professionele maskers zou gaan gebruiken. Die zijn dringend nodig binnen de zorg, waar de risico’s op besmetting het grootst zijn. Daarnaast geven ze aan dat een zelfgemaakt mondkapje niet goed beschermt tegen besmetting door het virus. Ook wordt vaak als risico genoemd dat je je gezicht juist vaker zou kunnen gaan aanraken, bijvoorbeeld omdat je je mondkapje telkens recht wilt trekken. Of dat je een mondkapje onjuist gebruikt en daardoor juist meer risico loopt. Daarom beschouwt men handenwassen en afstand houden als een voldoende zinvol pakket maatregelen.

Waarom zegt het RIVM dat een mondkapje niet beschermt tegen het virus?

Het klopt dat een zelfgemaakt mondkapje je minder goed beschermt tegen besmetting door het virus dan een professioneel FFP-masker. Maar het helpt wel goed tegen de ongewilde verspreiding van virussen. Het houdt jouw nies- en hoestdruppels tegen, zodat je anderen niet besmet. Mensen die met ziektesymptomen van covid-19 in thuisisolatie zitten, moeten dan ook wél mondkapjes dragen om besmetting van hun huisgenoten te voorkomen.

Geeft het mondkapje schijnveiligheid?

Nee, met een mondkapje moet je geen dingen doen die je zonder mondkapje ook niet zou doen. Net zoals je met een autogordel om ook niet te hard moet rijden. Verder is het belangrijk dat je het op de juiste manier gebruikt.

Is een mondkapje bij verkeerd gebruik gevaarlijk?

Alles kan bij verkeerd gebruik gevaarlijk zijn. RIVM en WHO waarschuwen dat verkeerd gebruik buitenshuis het risico op besmetting juist kan vergroten. Maar hetzelfde geldt dan toch in feite voor de sjaal die je buitenshuis draagt? Doe je die nu na elk bezoek aan de supermarkt in de was omdat hij misschien besmet kan zijn? Zijn wasbare mondkapjes dan niet handiger? Natuurlijk moet je ze op de juiste manier gebruiken.

Hoe moet ik een mondkapje opzetten en afdoen?

Een mondkapje kan besmet raken. Daarom moet je het voorzichtig afdoen, zonder de buitenkant aan te raken. Bewaar het na gebruik in een afgesloten plastic zak en was na het afdoen je handen goed met zeep. Was het mondkapje op hoge temperatuur met voldoende zeep. Het juiste gebruik van mondkapjes is belangrijk!

Hoelang kan ik een mondkapje dragen?

Een masker wordt op den duur warm en vochtig, door je uitademing. Het coronavirus zit in minuscule waterdruppels en voelt zich daar dan dus prima thuis. Ook dat is een reden waarom RIVM en GGD het gebruik van mondkapjes niet aanraden. Echter, ditzelfde geldt óók voor professionele maskers. Je moet geen enkel masker te lang achter elkaar dragen. En als je het afzet, bijvoorbeeld omdat je iets wilt eten, pak dan daarna een schone.

Onderzoekers uit Cambridge testten de effectiviteit van allerlei zelfgemaakte maskers nadat mensen ze 3 uur lang hadden gedragen. De resultaten toonden aan dat vocht en tijd zeer weinig invloed hadden op de effectiviteit. Na 3 uur werd zelfs 5% meer deeltjes van virusformaat weggefilterd.

Ik kan zelf geen mondkapje maken, moet ik er dan eentje kopen?

Koop in elk geval GEEN professionele mondkapjes. Die zijn voor de zorg, daar hebben ze alles nodig. Als je niet zelf kunt naaien, kun je altijd met een schaar en een t-shirt iets maken. Op deze website vind je al volop voorbeelden, via Google, YouTube  en Facebook vind je er nog veel meer. Op diverse platforms worden mondkapjes tegen kostprijs aangeboden. Je kunt ook vragen of iemand in je omgeving iets voor je kan maken. En zelfs een theedoek voor je mond gebonden is al zinvol.

Ik durf niet met een mondkapje op naar buiten, wat nu?

Dat is best te snappen, dat kan ook best spannend zijn. Je doet het om een ander te beschermen, je bent een held! Je zult zien dat steeds meer mensen dat gaan doen en dat het steeds normaler wordt.

Welk materiaal kan ik het beste gebruiken?

Allerlei materialen hebben een prima filterende werking. Een Amerikaans onderzoek laat zien dat een combinatie van katoen met zijde of chiffon kleine druppeltjes het meest efficiënt tegenhoudt. Zorg wel dat het mondkapje goed aansluit op je gezicht! Zelfs een kleine opening (1% van het totale oppervlak) kan de efficiëntie van het kapje tot 60% verminderen, aldus de onderzoekers. 

Een laag katoen, gecombineerd met twee lagen chiffon bleek 80 tot 99 procent van de druppeltjes tegen te houden. Dat is bijna net zo goed als de professionele N95-mondkapjes. De combinatie van materialen werkt volgens de onderzoekers goed omdat de stoffen de druppeltjes op twee verschillende manieren wegfilteren.

Chiffon – een doorschijnende stof die vaak gebruikt wordt in avondjurken – vervangen door zijde of flanel geeft een vergelijkbaar resultaat. Een mondkapje dat bestaat uit vier lagen zijde – zoals een meermaals dubbelgevouwen zijden sjaal – heeft volgens het onderzoek een efficiëntie van bijna 80 procent.

Let op: verwarring ligt op de loer, want flannel is een wollen stof, terwijl flanel het katoen is voor de geruite houthakkersbloezen.

Idealiter zou je ook je ogen moeten beschermen. Druppeltjes met het virus kunnen namelijk via het traanvocht in het neusholte komen.

Bovenstaande grafiek komt uit onderzoek van Smartairfilters: stofzuigerzakken, theedoeken en t-shirts blokkeren 70% of meer deeltjes van virus-afmetingen. In het schema hieronder gaat het om deeltjes van 0.02 micron. Het SARS-cov-19 virus is 0.12 micron. Met een dubbele laag kun je de filterende werking nog een klein beetje versterken. Je moet alleen wel zorgen dat je inademing niet te moeizaam wordt. In een onderzoek testten ze ook de effectiviteit van keukenpapier. Dat bleef steken op een score van 23-33%. Al met al adviseren onderzoekers om kussenslopen of katoenen t-shirts te gebruiken.

Ook de Consumer Council in Hongkong publiceerde een uitgebreid onderzoek naar de effectiviteit van DIY mondkapjes. Zij adviseren een combinatie van keukenpapier en tissues, met een plastic gezichtsscherm gemaakt van insteekhoesjes of lamineerfolie. Op de pagina Zelf mondkapjes maken vind je de bijbehorende video.

Moet er een filter in een mondkapje?

Dat kan, een simpel filter is een dubbelgevouwen stukje keukenpapier. Andere materialen worden ook wel gebruikt, zoals stofzuigerzakken of koffiefilters. Hoe meer (lucht)lagen, hoe langer het duurt voor het mondkapje door en door vochtig raakt en vervangen moet worden. Belangrijk is dat je nog wel goed kunt blijven ademen. Als je lucht langs de zijkant van het filter gaat inademen, heeft het filter weinig zin meer.

Maar als een mondkapje toch deeltjes doorlaat, dan kun je toch nog steeds besmet raken?

Dat klopt, je zou nog steeds in aanraking kunnen komen met het coronavirus. Maar bij een lagere blootstelling (‘viral load’) heb je mogelijk een betere kans dat je immuunsysteem het virus onschadelijk kan maken voordat je serieuze klachten krijgt.

Hoeveel mensen moeten meedoen om een verschil te kunnen maken?

Daar is nog weinig over bekend, omdat het coronavirus nog zo recent is. De effectiviteit van mondmondneusbedekking wordt bepaald door de mate van filtering van een individueel mondkapje en door het percentage mensen dat ze draagt. Dus ook als zelfgemaakte mondkapjes maar de helft van alle virusdeeltjes tegenhouden, dan nog kan de verspreiding van het virus gestopt worden wanneer iedereen ze draagt.

Onderzoek naar influenza heeft laten zien dat slechts de helft van de mensen wordt geïnfecteerd wanneer 50% van de mensen een mondkapje draagt. Als 80% van de mensen een mondkapje draagt, wordt een uitbraak effectief gestopt. Het is nog niet duidelijk welke parameters bij een corona-uitbraak horen.

Ik vraag me nog steeds af of zo'n mondkapje nut heeft. De wetenschap is toch verdeeld?

Een gezonde dosis scepsis is alleen maar goed, zeker als je ziet hoeveel verschillende adviezen er gegeven worden. De beste manier om tot een gefundeerde mening te komen, is door zelf beschikbare informatie te lezen. De Engelstalige website Masks4All.co heeft daarom een FAQ For Mask Usage Skeptics – met volop bronvermelding.  

Een uitgebreid overzicht van beschikbare onderzoeken vind je op de website fast.ai onder de titel Masks for all? The science says yes.

Met een oud t-shirt en een schaar ben je in 2 minuten klaar!
En ben je toch bezig? Maak er dan meteen nog een paar voor mensen die minder handig zijn!

Schuiven naar boven